Na początku czerwca opublikowany został raport Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom „Młodzież 2025”. Dokument ten dostarcza niezwykle cennych, opartych na badaniach danych dotyczących zachowań współczesnych nastolatków.

Wyniki te napawają ostrożnym optymizmem, jednak rzucają również światło na zupełnie nowe wyzwania, z którymi musi zmierzyć się system profilaktyki, edukacji i opieki nad młodzieżą. Z najnowszych statystyk wyłania się wyraźny trend spadkowy w zakresie sięgania po tradycyjne substancje psychoaktywne:

• Spadek spożycia alkoholu i tytoniu: Choć alkohol wciąż pozostaje najczęściej wybieraną substancją, po raz pierwszy odnotowano wyraźny spadek jego używania we wszystkich kategoriach (piwo, wódka, wino). Co więcej, z 20% (dane z 2021 r.) do zaledwie 6% spadł odsetek młodzieży regularnie palącej tradycyjne papierosy. Zmniejszyła się także częstotliwość epizodów upijania się.
  
• Mniejsza dostępność narkotyków: Wskaźnik używania nielegalnych substancji w ciągu ostatniego roku osiągnął najniższy poziom od lat – 9% w porównaniu do 13% w 2021 roku. Rekordowe 66% uczniów deklaruje, że nie zna nikogo, kto zażywa narkotyki, a ponad połowa nie wie, gdzie można je zdobyć. „Dopalacze” również znajdują się w wyraźnym odwrocie (1,5%).

Mimo tych budujących wskaźników, raport ujawnia zjawiska, na które Stowarzyszenie MONAR od dawna zwraca szczególną uwagę. Miejsce tradycyjnych używek zajmują dziś nowe, łatwiej dostępne środki:

• E-papierosy: Problem ten, zmierzony w raporcie po raz pierwszy, ujawnił zatrważającą skalę. Aż 32% nastolatków używa ich regularnie, co dowodzi, że elektroniczne nośniki nikotyny w dużej mierze przejęły rolę klasycznych papierosów.
  
• Leki uspokajające i nasenne: Najpoważniejszym sygnałem ostrzegawczym jest drastyczny wzrost sięgania po leki bez recepty. Doświadczenia z tymi substancjami deklaruje już ponad 20% badanych (wzrost z poziomu 12% w 2021 r.).

Najnowsze dane to dowód na to, że działania profilaktyczne przynoszą efekty, ale muszą nieustannie ewoluować. Młodzi ludzie coraz częściej szukają chemicznego wsparcia w trudnościach emocjonalnych, sięgając po pozornie „bezpieczne” i ogólnodostępne środki. Naszym wspólnym celem pozostaje tworzenie bezpiecznego środowiska, uważna obserwacja oraz edukacja, która wyposaży młodzież w umiejętność radzenia sobie z napięciem bez wsparcia substancji psychoaktywnych.

Z pełnym raportem „Młodzież 2025” można zapoznać się na stronie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Link do publikacji znajdziecie poniżej:

https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2026/06/Mlodziez-2025-raport.pdf